Có rất nhiều BN đến khám vì MLCT giảm và đặc biết dưới 60-70 ml/ phút đến khám.
– Sáng nay tôi khám cho một BN 71 tuổi mang kết quả khám sức khỏe định kỳ đến phòng khám. BN hoàn toàn khỏe mạnh, vẫn tự đi bộ mỗi sáng, tự lái xe máy đi chợ, ăn ngủ tốt, không phù, không tiểu bất thường. Kết quả xét nghiệm cho thấy creatinin máu ngưỡng bình thường. Máy tự động tính ra eGFR là 58 mL/phút/1,73m². Khi nhận kết quả, cụ được thông báo rằng: “Ông bị suy thận mạn rồi.” Chỉ một câu nói đó đã khiến cụ và gia đình vô cùng lo lắng. Về nhà, cụ lên mạng tìm hiểu, đọc đủ loại thông tin về suy thận, chạy thận, ghép thận. Cụ bỏ thịt, bỏ cá, hạn chế ăn uống vì sợ thận hỏng thêm. Một thời gian sau, cụ quay lại khám với vẻ mặt mệt mỏi hơn trước, cân nặng giảm vài cân và mang theo rất nhiều loại “thuốc bổ thận”, “đạm thận” mua từ quảng cáo trên mạng. Điều đáng nói là đến thời điểm đó, chưa ai chứng minh được cụ thực sự mắc bệnh thận mạn.
– Trong công việc khám bệnh hàng ngày, tôi gặp không ít trường hợp tương tự. Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần MLCT dưới 60 là đồng nghĩa với suy thận mạn. Thực tế kg đơn giản như vậy.
– Theo khuyến cáo khoa học, bệnh thận mạn kg được chẩn đoán chỉ dựa trên một trị số eGFR đơn lẻ. Để xác định một người có bệnh thận mạn hay không, cần chứng minh bất thường tồn tại ít nhất trên 3 tháng và phải đánh giá thêm nhiều yếu tố khác như albumin niệu, protein niệu, hồng cầu niệu, hình ảnh học của thận hoặc các dấu ấn tổn thương thận khác. Nói cách khác, MLCT chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh chẩn đoán, kg phải toàn bộ câu chuyện.
– Đối với người cao tuổi, điều này càng quan trọng hơn. Sau tuổi 40, chức năng thận giảm dần theo thời gian như một phần của quá trình lão hóa tự nhiên. Nhiều người từ 75 đến 85 tuổi hoàn toàn khỏe mạnh vẫn có eGFR dao động trong khoảng 50-70 mL/phút/1,73m². Đây có thể là biểu hiện sinh lý người cao tuổi chứ không nhất thiết là bệnh lý.
– Điều BS cần phân biệt là: thận đang già đi theo tuổi hay thận đang bị tổn thương bởi một bệnh lý thực sự. Một người cao tuổi có MLCT 58 nhưng kg có albumin niệu, kg có protein niệu, kg có bất thường nước tiểu, siêu âm thận bình thường và chức năng thận ổn định nhiều năm là một câu chuyện rất khác với người có cùng MLCT nhưng kèm protein niệu hoặc chức năng thận giảm nhanh theo thời gian.
– Chúng ta là bs cần lưu ý trong thực hành LS, kg nên nhìn vào con số MLCT được máy tính sẵn rồi kết luận ngay bệnh nhân bị suy thận mạn. Kg nên ghi chẩn đoán một cách máy móc. Càng kg nên kê các chế phẩm “đạm thận” hoặc khuyên BN kiêng đạm quá mức khi chưa đánh giá đầy đủ. Một chẩn đoán kg chính xác đôi khi để lại hậu quả lâu dài hơn chúng ta nghĩ. Có những BN mang tâm lý mình mắc bệnh nặng suốt nhiều năm, thay đổi chế độ ăn kg hợp lý, giảm khối cơ, suy dinh dưỡg và giảm chất lượng cuộc sống chỉ vì một kết luận vội vàng.
– Về phía các bác BN, cũng kg nên tự kết luận mình bị suy thận chỉ vì thấy eGFR giảm trên phiếu xét nghiệm. Không nên tự ý bỏ thịt, bỏ cá, bỏ sữa. Không nên mua các loại thuốc hoặc thực phẩm chức năng được quảng cáo là “bổ thận”, “phục hồi chức năng thận” khi chưa được tư vấn bởi bác sĩ.
– Điều cần quan tâm không phải là một con số eGFR đơn lẻ. Điều cần quan tâm là BN có thật sự có tổn thương thận hay kg?. Có albumin niệu hay không?Có protein niệu hay không?Có hồng cầu niệu hay không?Chức năng thận có giảm dần theo thời gian hay không?Nguy cơ tiến triển đến suy thận giai đoạn cuối là bao nhiêu?
Có một nghịch lý mà tôi thường gặp trong thực hành. Nhiều cụ ông, cụ bà 80 tuổi vẫn khỏe mạnh, sinh hoạt bình thường nhưng bị dán nhãn “suy thận mạn” chỉ vì eGFR 55–60. Trong khi đó, một số người trẻ tuổi có protein niệu nặng, hồng cầu niệu kéo dài, thậm chí mắc bệnh cầu thận tiến triển nhưng eGFR vẫn trên 90 nên lại bị bỏ sót hoặc chậm chẩn đoán. Chính vì vậy, đánh giá bệnh thận không thể chỉ nhìn vào MLCT.
– Tôi luôn nói với học viên sv rằng: đừng điều trị một con số , hãy điều trị con người đang ngồi trước mặt mình.Một cụ ông 80 tuổi khỏe mạnh với eGFR 58 chưa chắc là bệnh nhân suy thận. Nhưng một người 35 tuổi có eGFR 58 kèm protein niệu có thể là một câu chuyện hoàn toàn khác. Đừng để một con số làm chúng ta hoang mang. Điều quan trọng không phải MLCT là bao nhiêu, mà là thận có thực sự đang bị tổn thương hay không?
