Nhiều bệnh nhân đến với chúng tôi thì phát hiện ra bị bệnh thận đôi khi có suy giảm chức năng thận (creatinin máu tăng). Bệnh nhân rất bất ngờ và vẫn thắc mắc rằng hàng năm vẫn đi khám định kỳ kiểm tra SỨC KHỎE ở cơ quan nhân viên y tế nói bình thường sao bây giờ đi khám bác sĩ lại bảo em bị bệnh thận vài 3 năm trước rồi là sao ạ. Xét nghiệm sai à? Không sai chút nào, tuy nhiên hàng năm cơ quan chỉ cho làm xét nghiệm máu kiểm tra mỡ máu, men gan, nồng độ ure, creatinin vv, thậm chỉ có xét nghiệm nước tiểu vẫn bảo bình thường. Các bạn nên nhớ rằng để phát hiện sớm bệnh thận thì xét nghiệm nước tiểu lại là quan trọng hơn máu, vì khi trên xét nghiệm máu mà có bất thường về thận thì thường đã ở giai đoạn muộn hoặc khi có diễn biến cấp tính. Sau đây tôi xin nêu vai trò của XN nước tiểu trong tầm soát bệnh thận sớm và một số gợi ý bệnh lý dựa trên kết quả xn nước tiểu;
– Bệnh nhân bị bệnh cầu thận thường có hồng cầu niệu và protein niệu các mức độ khác nhau.Hồng cầu niệu thường không có triệu chứng, có trên 3 -5 hồng cầu trong cặn nước tiểu đầu tiên buổi sáng là dấu hiệu nghi ngờ. Bệnh nhân thường không nhận ra họ có đái máu vi thể, dẫn đến chẩn đoán tổn thương cầu thận bị chậm trễ. Chỉ có một vài bệnh cầu thận sớm được nhận biết do bệnh nhân có thể có đái máu đại thể như bệnh thận IgA và viêm cầu thận có hoại tử và tăng sinh tế bào ngoại mạch hình liềm. Khi có hồng cầu niệu vi thể, có thể kèm theo protein niệu mức thấp (< 0,5g/24h), việc loại trừ các tổn thương của đường tiết niệu là rất quan trọng, ví dụ như ung thư đường bài xuất,ung thư bàng quang, nhất là ở nam giới cao tuổi. Đái máu vi thể có thể xuất hiện trong một số trường hợp: phì đại lành tính tuyến tiền liệt, viêm thận kẽ, hoại tử nhú thận, sỏi thận, bệnh nang thận hoặc tổn thương mạch máu thận. Tuy nhiên, nên nghĩ đến viêm cầu thận khi có trụ hồng cầu hoặc hồng cầu biến dạng trong cặn nước tiểu.
– Protein niệu bệnh lý (hay gọi là protein niệu dai dẳng) > 1- 2g/24h thường liên quan đến bệnh cầu thận. Bệnh nhân thường không biết họ có protein niệu trừ khi bị phù hoặc đái ra nước tiểu có bọt. Với bệnh nhân luôn có protein niệu ở khoảng trên cần được phân biệt với những trường hợp có protein niệu mức độ ít hơn, thường <1g/24h ở nhóm dân số khỏe mạnh, được gọi là protein niệu lành tính. Trong những trường hợp này, protein niệu thường không bền vững và < 1g/24h, đôi khi được gọi là protein niệu chức năng hoặc protein niệu thoáng qua. Một số tình trạng như sốt, vận động thể lực, béo phì, ngừng thở khi ngủ, căng thẳng, suy tim sung huyết…bệnh nhân có thể có protein niệu thoáng qua.
– Protein niệu chỉ xuất hiện ở tư thế đứng gọi là protein niệu tư thế. Một số bệnh như bệnh thận đái tháo đường, bệnh cầu thận thay đổi tối thiểu, viêm cầu thận tăng sinh gian mạch, xơ hóa cầu thận ổ cục bộ có thể có protein niệu bệnh lý, đơn độc, xuất hiện qua nhiều lần thăm khám. Protein niệu ở hầu hết người lớn mắc bệnh cầu thận thường là không chọn lọc bao gồm albumin và hỗn hợp các protein huyết thanh khác; trong khi đó ở trẻ em với bệnh thay đổi tối thiểu, protein niệu thường là chọn lọc và phần lớn là albumin. Một số bệnh nhân bị viêm cầu thận như viêm cầu thận cấp sau nhiễm liên cầu hoặc viêm cầu thận màng tăng sinh có thể có bạch cầu niệu (gây nên bởi sự hiện diện số lượng đáng kể bạch cầu trong nước tiểu). Cần phân biệt với các trường hợp xuất hiện bạch cầu liên quan đến nhiễm trùng tiết niệu do vi khuẩn.
Do vậy các bạn muốn kiểm tra xem có bị bệnh thận sớm không thì ngoài các xn máu, siêu âm thì xét nghiệm nước tiểu là rất quan trọng
